Skip to main content

Kico ta un stamcel? (celula mama)

Un stamcel (celula mama) ta un tipo di cel special. Nan por reparti nan mes infinitamente, pero tambe nan por transforma nan mes den otro cel. Tin hopi diferente stamcel. (celula mama). Ora cu papia di stamcel (celula mama) riba e website aki, nos ta referi na e stamcel cu ta forma di sanger cu tambe nos ta yama stamcel di sanger. (celulanan di mama sanguino), (celula di mama sanguino).

Stamcel di sanger (Celula mama di sanger)  

E stamcelnan di sanger (celulanan mama sanguino) den bo curpa ta un sorto di fabrica di produccion di sanger. E stamcelnan (celulanan mama) ta den bo beenmerg (medula di weso.) E beenmerg (medula di weso) ta un tehido suave cu ta ubica den holtes central di varios weso den e curpa. For di e stamcel (celulanan mama) den bo beenmerg (medula di weso) ta surgi diferente tipo di e celnan di sanger (celulanan sanguino), manera plaketa, e cel blanco y e cel cora.  

  • E cel cora di sanger ta transporta oxigeno na tur parti di bo curpa door di hemoglobina, cu ta un proteina cu ta liga cu oxigeno.
  • E cel blanco di sanger ta defende e curpa contra subtancia for di curpa y intruso y nan ta yuda tambe cu limpia y elimina e celnan morto for di e curpa.
  • Plaketa di sanger ta hunga un rol importante den bloedstolling/trombose. 

Mientras bo ta lesando esaki, bo stamcel ta bezig ta trahando celnan nobo. Esaki ta sosode henter dia. Pa cada minuut, ta produci aproximadamente 350 miyon plaketa, cel cora y cel blanco. Despues di un donacion di stamcel, e curpa mes ta logra produci e celnan nobo den un periodo cortico.

Funcion di stamcel 

Stamcel tin dos funcion importante: 

  1. Mantene e cantidad di cel di sanger den bo curpa na e nivel adecua
  2. Percura pa tin extra produccion di e cel di sanger den caso di infecion of sangramento.  

Como donante di stamcel bo ta haci donacion solamente di bo celnan di sanger. E celnan di sanger aki ta keda constantemente reemplasa pa e curpa, pues facilmente bo por keda sin nan y den poco tempo bo curpa ta bolbe produci nan di nobo.

Kico e stamcel ta haci den e curpa di e pashent?  

Durante un enfermedad serio di sanger, manera por ehempel leukemia, e produccion di cel di sanger saludabel ta afecta. Cel di sanger saludabel ta necesario pa transporta oxigeno, combati e infeccionnan y preveni sangramento. Door di e produccion di cel di sanger ta keda interumpi, un pashent ta hay’e den un situacion cu ta pone su bida na peliger. Cu un transplante di stamcel, un pashent ta haya e stamcel cu ta funciona bon, cu por produci cel di  sanger nobo y saludabel.

Sistema inmunologico 

Prome cu un pashent por haci un transplante di stamcel , ta necesario pa desactiva su propio sistema inmunologico. Esaki ta sosode door di trata e pashent cu un dosis halto di kimoterapia y radioterapia, cu ta asina halto, cu por daña e beenmerg  na  un  manera ireversibel. Sin e tratamento aki, e sistema inmunologico di un pashent lo ataca y destrui e celnan di e donante, di cual e transplante lo faya. 

Ta administra e stamcel nobo di e donante via infusie y nan mes ta bay directamente na e beenmerg. Aki nan ta bay multiplica y despues produci celnan di sanger saludabel. Ta dura aproximadamente dos siman prome cu nan por mira den un laboratorio, cu e stamcel nobo a cuminsa haci su trabou. 

Sanacion (recuperacion) 

Ademas di e por produci stamcel nobo y e celnan di sanger, e celnan di e donante tambe por reconoce e celnan malo. Ora e celnan di e donante reconoce e celnan malo, nan por destrui nan, loke ta duna e pashent un oportunidad pa cura completamente di un enfermedad.  

Investigacion 

Awendia e stamcelnan hopi biaha ta den noticia, pasobra nan por posibelmente contribui na e recuperacion di e organonan malo of daña. Na Matchis Caribbean nos ta bezig exclusivamente cu e proceso di donacion di stamcel di sanger pa un pashent. Na Matchis Cariben nos no ta haci investigacion riba stamcel.